სანგუს მთარგმნელ-თარჯიმანთა უმაღლესი სკოლა 15 წლისაა

სანგუს მთარგმნელ-თარჯიმანთა უმაღლესი სკოლა 15 წლისაა

ინტერვიუ პროფესორ ოთარ მათეშვილთან

მთარგმნელის პროფესია ერთდროულად ცოდნას, სიზუსტესა და დიდ პრაქტიკულ გამოცდილებას მოითხოვს. დღევანდელ ინტერვიუში ვესაუბრებით სანგუს მთარგმნელ-თარჯიმანთა უმაღლესი სკოლის დამფუძნებელსა და ხელმძღვანელს, ბატონ ოთარ მათეშვილს, რომელიც გვიამბობს, როგორ იქცა იდეა რეალობად და რა გზა გაიარა სკოლამ 15 წლის განმავლობაში. ინტერვიუში ბატონი ოთარი მოგვითხრობს როგორც სკოლის შექმნის ისტორიას, ისე მისი განვითარების, პროფესიული გამოცდილებისა და იმ გამოწვევების შესახებ, რომლებიც თანამედროვე მთარგმნელის პროფესიას ახლავს.

ბატონო ოთარ, მოგესალმებით და გილოცავთ 15 წლის იუბილეს.

მოგესალმებით, უპირველეს ყოვლისა, მსურს გულწრფელი მადლობა გადავუხადო ჩვენი უნივერსიტეტის ხელმძღვანელობას იმ მხარდაჭერისთვის, რომელიც მათ გამოიჩინეს მთარგმნელ-თარჯიმანთა უმაღლესი სკოლის დაარსებისა და მისი განვითარების პროცესში. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მათი წვლილი სკოლის 15 წლის იუბილეს აღნიშვნის ორგანიზებაში, რაც კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს ამ პროგრამის მნიშვნელობას როგორც აკადემიურ, ასევე პროფესიულ სივრცეში.

გვიამბეთ, როგორ გაჩნდა მთარგმნელ-თარჯიმანთა უმაღლესი სკოლის შექმნის იდეა 2011 წელს?

ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ადრე ი. ჭავჭავაძის სახ. უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტი, 1980 წლიდან ფუნქციონირებდა სინქრონული თარგმნის განყოფილება, რომელიც ძალიან პოპულარული იყო და იქ მოხვედრა საკმაოდ რთული. ამ განყოფილებას ვხელმძღვანელობდი 1992 წლიდან 14 წლის განმავლობაში. ქვეყანაში პოლიტიკური მდგომარეობის შეცვლის შემდეგ ჩათვალეს, რომ ეს განყოფილება აღარ იყო საჭირო და დახურეს.

ჩვენ უნივერსიტეტში, სანგუში, მუშაობა დავიწყე მისი დაარსების პირველივე დღეებიდან, როგორც ენების ცენტრის ხელმძღვანელმა. პედაგოგების კონკურსის წესით შერჩევის შედეგად, გარკვეული რაოდენობა აღმოჩნდა „სინქრონის“ კურსდამთავრებული, რომლებიც იხსენებდნენ „ძველ დროს“. ასევე, ბევრი კითხულობდა, ხომ არ იყო ჩვენთან ანალოგიური კურსები. ეს აზრი მეც დიდი ხნის განმავლობაში მაწუხებდა და მივმართე უნივერსიტეტის ხელმძღვანელობას სინქრონული თარგმნის უმაღლესი სკოლის გახსნის შესახებ. მინდა, კიდევ ერთხელ მადლობა მოვახსენო მათ მხარდაჭერისთვის.

როგორ განვითარდა სკოლა ამ 15 წლის განმავლობაში და რა იყო ყველაზე მნიშვნელოვანი ეტაპები?

თავიდან, კონკურსი გამოცხადდა 3 ენაში, ისევე, როგორც ილიას უნივერსიტეტში, ინგლისურ, გერმანულ და ფრანგულ ენებში. კონკურსი ჩატარდა ინგლისურ და გერმანულ ენებში, ფრანგულის მსურველი არ აღმოჩნდა. განვლილი 15 წლის განმავლობაში მხოლოდ ინგლისური ენის მსურველები გვყავს.

ჩვენთან ჩაბარების მსურველებს ვთავაზობთ ე.წ. 4 მოდულს - ოთხ, სამ, ორ და ერთ-სემესტრიან კურსს. ყველა შემთხვევაში, ენის ცოდნის დონეა მინიმუმ B2. 4-სემესტრიანი მოდული გულისხმობს ნებისმიერი ასაკის და განათლების მქონე მსურველს, ასეთი მსურველი არ გვყოლია; 3-სემესტრიანი - ნებისმიერი სპეციალობის ბაკალავრიატდამთავრებულს, ძირითადად, ასეთი მსმენელები გვყავს; 2-სემესტრიანს - ფილოლოგიის განხრით მაგისტრატურადამთავრებულს, გვყავდა 1 ჯგუფი, გერმანული ენით; და 1-სემესტრიანს - მოქმედ/პროფესიონალ მთარგმნელ/თარჯიმნებს პრაქტიკული უნარ-ჩვევების გაუმჯობესების მიზნით, გვყავდა 10-მდე ასეთი ჯგუფი.

ზოგადად, თარგმნის თეორიულ ასპექტს დათმობილი აქვს შედარებით ნაკლები დრო. შეისწავლება ის უნარ-ჩვევები, რაც აუცილებელია როგორც წერილობითი, ასევე თანმიმდევრული/სინქრონული თარგმნისთვის. ძირითადი ყურადღება გადატანილია პრაქტიკულ ასპექტზე, განსხვავებულ სფეროებსა და სპეციფიკაზე.

როგორ აფასებთ სკოლის კურსდამთავრებულების წარმატებას პროფესიულ სფეროში?

როგორც მოგეხსენებათ, ა.წ. 25 აპრილს ჩატარდა ჩვენი სკოლის გახსნის 15 წელთან დაკავშირებული შეხვედრა, რომელსაც დაესწრო 50-მდე კურსდამთავრებული. ბევრმა, ვინც ვერ შეძლო მოსვლა, სხვადასხვა საშუალებით მოგვილოცა ეს თარიღი. ზოგადად, კურსდამთავრებულთა რაოდენობა 150-მდეა.

ჩვენთან საკმაოდ ხშირად გადიოდნენ პრაქტიკას პროფესიონალი მთარგმნელ/თარჯიმნები, განსაკუთრებით, თავდაცვის სფეროდან, რომლებსაც ჰქონდათ თარჯიმნად მუშაობის მრავალი წლის გამოცდილება. ასეთი პროფესიონალების საკმაოდ გრძელი სიაა. თქვენი ნებართვით, დღეს გავიხსენებდი ეკა ხუნდაძეს, რომელიც მუშაობდა აშშ-ს თავდაცვის სფეროში თანამშრომლობის განყოფილებაში, როგორც პროექტის ხელმძღვანელი და თარჯიმანი/სინქრონისტი 17 წლის განმავლობაში; ან თეა ფუტკარაძეს - წამყვან თარჯიმანს ევროკავშირის წარმომადგენლობაში საქართველოში.

აქვე მინდა დავუმატო ანა ოღაძე და მარიამ კვერნაძე, რომლებმაც წარმატებას მიაღწიეს წერილობით თარგმანში საქართველოს პრეზიდენტის მიერ დაწესებულ კონკურსში. როგორც მოგახსენეთ, ჩამონათვალი შეიძლება გაიზარდოს.

რა უნარებსა და კომპეტენციებზე კეთდება აქცენტი სწავლების პროცესში?

ძირითად აქცენტი კეთდება, ზოგადად, ენის ცოდნის გაღრმავებაზე, ასევე, შესასწავლი/განსახილველი სფეროს სპეციფიკაზე როგორც ზეპირი, ასევე წერილობითი თარგმანის კუთხით.

რამდენად მნიშვნელოვანია პრაქტიკული გამოცდილება თარჯიმნისა და მთარგმნელის მომზადებაში და როგორ ხდება მისი ინტეგრირება პროგრამაში?

პრაქტიკული გამოცდილება არის უმნიშვნელოვანესი. ეს ეფუძნება სფეროს შერჩევას და ინტენსიურ ზეპირ/წერილობით თარგმანს ყველა სპეციფიკის გათვალისწინებით.

რა როლი აქვს აკადემიურ პერსონალს სკოლის წარმატებაში?

აკადემიური პერსონალის როლი არის გადამწყვეტი. ყოველი მათგანი არის უმაღლესი დონის პროფესიონალი, დიდი პრაქტიკული გამოცდილებით. მაგალითისთვის, გავიხსენებ 2012 წელს, როდესაც ვთარგმნეთ სრულიად საქართველოს კათალიკოს პატრიარქის, უწმიდესი და უნეტარესი ილია II-ის ეპისტოლეთა სრული კრებული.

რას ნიშნავს თქვენთვის ეს 15-წლიანი გზა როგორც დამფუძნებლისთვის და ხელმძღვანელისთვის და როგორ ხედავთ სკოლის განვითარების მომავალ ეტაპს?

განვლილი 15 წელი ჩემი ცხოვრების უმნიშვნელოვანესი ეტაპია, როდესაც ურთიერთობა გაქვს უმაღლესი დონის პროფესიონალ კოლეგებთან, უკვე მეგობრებთან, და კურსდამთავრებულებთან, როდესაც ისინი თავის დამოკიდებულებას ჩვენი სკოლის მიმართ გამოხატავენ 5-პუნქტიანი კითხვარის შევსებისას. უღრმესი მადლობა ყველას.

იგეგმება თუ არა პროგრამის გაფართოება ან ახალი მიმართულებების დამატება?

ამ ეტაპზე ცვლილებები არ გვაქვს დაგეგმილი; ზოგადად, ყურადღებით ვაკვირდებით მსოფლიოში მიმდინარე პროცესებს და გამოწვევებს მთარგმნელობითი მიმართულებით.

რას ურჩევდით იმ ახალგაზრდებს, რომლებიც ფიქრობენ ამ სფეროში კარიერის დაწყებას?

ამ კარიერის დასაწყებად უნდა გაითვალისწინონ - აუცილებელია უცხო ენის ზედმიწევნით კარგად ფლობა და მზადყოფნა, რომ ჩადონ მაქსიმუმი საწადელი დონის/შედეგის მისაღწევად. ასევე ვურჩევდი, გაეცნონ ჩვენი უნივერსიტეტის საიტზე მთარგმნელ-თარჯიმანთა უმაღლეს სკოლასთან დაკავშირებულ ინფორმაციას და კურსდამთავრებულთა შეფასებას.

დიდი მადლობა, წარმატებებს გისურვებთ.

გმადლობთ.

მოამზადა: ნინო აბრამიშვილმა
ფოტო: ნუგზარ შონია